Chùa Quán Sứ

Chùa Quán Sứ ở số 73 phố Quán Sứ, giữa phố phường Hà Nội, là trụ sở trung ương của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Từ năm 1934, nơi đây đã gắn với gần như mọi bước đi lớn của Phật giáo Việt Nam hiện đại: chấn hưng, thống nhất các tổ chức Phật giáo, và mở trường đào tạo tăng tài.

Lịch sử

Chùa có từ thời Lê. Tương truyền khi ấy sứ thần Chiêm Thành, Ai Lao thường sang Thăng Long, triều đình dựng một tòa nhà gọi là Quán Sứ để đón tiếp. Vì các sứ thần đều theo đạo Phật, một ngôi chùa được dựng ngay trong khuôn viên để họ lễ bái. Tòa nhà tiếp sứ không còn, ngôi chùa thì ở lại và mang luôn cái tên ấy.

Văn bia năm 1855 của tiến sĩ Lê Duy Trung cho biết đầu thời Gia Long, chùa nằm gần đồn Hậu Quân. Năm 1822, chùa được sửa sang làm chỗ lễ bái cho quân lính ở đồn; khi quân rút đi, chùa trở về với dân làng. Nhà sư Thanh Phương trụ trì khi ấy làm thêm hành lang, tô tượng, đúc chuông.

Năm 1934, Hội Phật giáo Bắc Kỳ ra đời trong phong trào chấn hưng Phật giáo và chọn chùa Quán Sứ làm trụ sở. Năm 1942, chùa được dựng lại gần như hoàn toàn theo thiết kế của hai kiến trúc sư Nguyễn Ngọc Ngoạn và Nguyễn Xuân Tùng, bản vẽ do Tổ Vĩnh Nghiêm duyệt. Ngày 13 tháng 5 năm 1951, lá cờ Phật giáo thế giới lần đầu được kéo lên ở Hà Nội, ngay tại sân chùa.

Năm 1981, khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành lập, Trường Cao cấp Phật học Trung ương mở khóa đầu tiên tại chùa, tiền thân của Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội. Nhiều vị lãnh đạo Giáo hội ngày nay là tăng sinh khóa ấy.

Kiến trúc

Cổng tam quan ba tầng mái, giữa là lầu chuông. Qua cổng là sân rộng lát gạch; mười một bậc thềm dẫn lên chánh điện vuông, có hành lang bao quanh.

Tượng trong điện Phật lớn và thếp vàng, bày thành nhiều bậc. Trên cùng là Tam thế Phật. Bậc kế là Đức Phật A Di Đà cùng Quán Thế Âm và Đại Thế Chí. Dưới nữa là Đức Thích Ca giữa hai vị đệ tử A Nan và Ca Diếp. Bậc ngoài cùng có tòa Cửu Long, hai bên là Quan Âm và Địa Tạng. Gian bên phải thờ Lý Quốc sư, tức thiền sư Minh Không đời Lý.

Phía sau là nhà thờ Tổ, thờ lịch đại Tổ sư của Phật giáo Việt Nam. Chùa không có điện thờ Mẫu như nhiều chùa miền Bắc. Tên chùa và nhiều câu đối được viết bằng chữ quốc ngữ, điều hiếm thấy ở các chùa cổ. Quanh sân là thư viện, giảng đường, nhà khách và tăng phòng.

Viếng chùa

• Chùa ở ngay trung tâm, gần ga Hà Nội, rất dễ ghé trong ngày.
• Điện Phật bày đủ các vị quen thuộc. Đây là nơi tốt để giới thiệu cho con cháu từng vị Phật, Bồ Tát trên bàn thờ.