Chùa Keo

Chùa Keo, tên chữ Thần Quang tự, nằm ở Thái Bình cũ, nay thuộc Hưng Yên. Đây là một trong những công trình gỗ thời Lê đẹp nhất còn lại, nổi tiếng với gác chuông ba tầng mái cao 11 m. Chùa thờ Phật và thờ thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) đời Lý. Chùa là di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2012.

Lịch sử

Tương truyền năm 1061, đời Lý Thánh Tông, thiền sư Không Lộ dựng chùa ở làng Giao Thủy (tên Nôm là Keo) ven sông Hồng, ban đầu tên Nghiêm Quang tự. Năm 1167, chùa đổi tên là Thần Quang tự.

Năm 1611, nước sông Hồng dâng làm ngập làng. Một phần dân làng dời đi, lập làng Hành Thiện và dựng chùa Keo Dưới (Keo Hạ, nay thuộc Ninh Bình). Một phần dời sang bờ tả sông Hồng, lập làng Dũng Nhuệ và dựng chùa Keo Trên, chính là ngôi chùa này. Chùa được xây từ năm 1630 đến năm 1632, nhờ công vận động của bà Lại Thị Ngọc Lễ và Đông cung Vương phi Trịnh Thị Ngọc Thọ, theo kiểu vẽ phỏng chùa Keo Hành Thiện. Chùa được trùng tu các năm 1689, 1707 và 1941.

Kiến trúc

Chùa giữ 17 công trình với 128 gian theo kiểu "nội công ngoại quốc", toàn bằng gỗ lim, chạm khắc tinh xảo. Từ cột cờ cao 25 m, qua sân đá là tam quan ngoài, hồ sen, rồi tam quan trong với đôi cánh cửa chạm ổ rồng mẹ rồng con chầu mặt trời mặt trăng. Đôi cánh cửa này được công nhận là bảo vật quốc gia năm 2017.

Khu thờ Phật gồm chùa Hộ, ống muống và Phật điện, có gần 100 pho tượng, trong đó có tượng Thích Ca nhập Niết-bàn và tượng Chuẩn Đề giữa Văn Thù và Phổ Hiền. Sau đó là khu đền thờ thánh Không Lộ gồm bốn tòa. Ngoài sân có giếng nước, thành giếng xếp bằng 36 cối đá đã dùng giã gạo nuôi thợ dựng chùa.

Gác chuông là công trình tiêu biểu nhất: cao 11 m, ba tầng mái, mười hai đao cong, khung gỗ liên kết bằng mộng. Tầng một treo khánh đá, tầng hai treo chuông đồng lớn đúc năm 1686, hai tầng trên treo hai chuông nhỏ đúc năm 1796.

Viếng chùa

• Hội chùa Keo mỗi năm hai lần: hội xuân ngày mùng 4 tháng Giêng và hội chính giữa tháng Chín âm lịch. Lễ hội chùa Keo là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
• Trong chùa còn giữ những đồ vật tương truyền của thiền sư Không Lộ: chuỗi tràng hạt ngà, một bình vôi lớn và ba vỏ ốc ngài dùng làm chén uống nước.