Đền Trần

Đền Trần là quần thể đền thờ các vua Trần cùng các quan có công phù tá nhà Trần, nằm trên đường Trần Thừa, phường Nam Định, Ninh Bình (Nam Định cũ). Đền dựng trên nền Thái miếu cũ của nhà Trần, và nổi tiếng với lễ khai ấn đêm 14 tháng Giêng. Gần đó là chùa Phổ Minh, cùng thuộc đất Thiên Trường xưa.

Lịch sử

Vùng Tức Mặc – Thiên Trường là quê gốc của họ Trần. Thời Trần, nơi đây có Thái miếu và cung Trùng Quang, chỗ ở và làm việc của các Thái thượng hoàng. Thái miếu bị quân Minh phá hủy vào thế kỷ 15.

Năm 1695, dân địa phương dựng lại đền bằng gỗ trên nền cũ. Đền được mở rộng, xây thêm nhiều lần trong các thế kỷ 18–20. Năm 1868, khi tu sửa đền, người ta đào được một mảnh bia vỡ khắc chữ "Hưng Đạo thân vương cố trạch" (nhà cũ của Hưng Đạo vương) ở phía đông, nên năm 1894 dựng thêm đền Cố Trạch tại đó.

Kiến trúc

Qua cổng ngũ môn đề "Trần Miếu" là một hồ nước hình chữ nhật. Sau hồ là ba đền, quy mô ngang nhau:

• Đền Thiên Trường (đền Thượng) ở giữa: tiền đường thờ các quan phù tá nhà Trần, trung đường thờ bài vị 14 vị vua Trần, chính tẩm thờ bốn vị thủy tổ họ Trần. Các cột tiền đường đặt trên chân tảng đá hình cánh sen thời Trần, vốn là chân cột cung Trùng Quang.
• Đền Cố Trạch (đền Hạ) ở phía đông, thờ Trần Hưng Đạo, gia đình và các gia tướng thân tín như Phạm Ngũ Lão.
• Đền Trùng Hoa ở phía tây.

Mỗi đền gồm tiền đường năm gian, trung đường năm gian và chính tẩm ba gian.

Lễ hội

• Lễ khai ấn vào đêm 14, rạng sáng rằm tháng Giêng: rước kiệu ấn từ đền Cố Trạch sang đền Thiên Trường, làm lễ khai ấn ở đó. Sáng rằm, ấn được phát cho người dân tại đền Trùng Hoa và nhà Giải Vũ. Chữ trên ấn là "Trần triều điển cố" và "Tích phúc vô cương".
• Lễ hội lớn thứ hai vào tháng 8 âm lịch, quanh ngày giỗ Đức Thánh Trần.
• Đêm khai ấn rất đông người. Muốn đi lễ thong thả nên chọn ngày khác.