Lễ Phật Đản
Rằm tháng Tư âm lịch là ngày Lễ Phật Đản, ngày kỷ niệm Đức Phật Thích Ca ra đời. Đây là một đại lễ trọng đại của Phật giáo, và cũng là một ngày rằm.
Mùng 8 hay rằm tháng Tư
Trước đây, Phật giáo Việt Nam thường làm lễ Phật Đản vào mùng 8 tháng Tư âm lịch, như các nước Phật giáo Bắc tông khác: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản. Các nước Phật giáo Nam tông thì làm lễ vào ngày trăng tròn tháng Vesākha, thường rơi vào tháng Năm dương lịch.
Năm 1950, Đại hội Phật giáo Thế giới lần đầu tiên họp tại Colombo (Sri Lanka), với phái đoàn của 26 quốc gia, đã thống nhất lấy rằm tháng Tư âm lịch làm ngày Phật Đản quốc tế. Những năm gần đây, theo văn bản của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, lễ Phật Đản được tổ chức từ mùng 8 đến rằm tháng Tư, với lễ chính vào ngày rằm.
Với Phật giáo Bắc tông, đây là ngày kỷ niệm Đức Phật đản sinh. Với Phật giáo Nam tông và Tây Tạng, đây là ngày "Tam hợp", kỷ niệm cùng lúc ba sự kiện: Đức Phật đản sinh, thành đạo và nhập Niết-bàn. Năm 1999, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc công nhận Đại lễ Vesak là lễ hội văn hóa, tôn giáo quốc tế. Việt Nam đã đăng cai Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc vào các năm 2008, 2014, 2019 và 2025.
Vườn Lâm-tỳ-ni
Theo truyền thống, hoàng hậu Ma-da đang trên đường về nhà cha mẹ để sinh con đầu lòng, theo tục lệ Ấn Độ thời ấy, thì dừng chân ở vườn Lâm-tỳ-ni, nằm giữa thành Ca-tỳ-la-vệ và Devadaha. Tại đây bà hạ sinh thái tử Tất-đạt-đa.
Các phù điêu cổ ở Lâm-tỳ-ni tả cảnh hoàng hậu đưa tay phải vịn một nhánh cây vô ưu; đứa trẻ vừa ra đời đã đứng thẳng trên những cánh hoa sen, chư thiên từ trên trời rải hoa tán thán. Năm 249 trước Công nguyên, vua A-dục đến viếng nơi này, cho dựng bốn ngôi tháp và một trụ đá, khắc chữ ghi lại chuyến viếng thăm "nơi Đức Phật đản sinh". Trụ đá ấy nay vẫn còn.
Ngày nay Lâm-tỳ-ni thuộc nước Nepal, là một trong bốn thánh tích lớn gắn với cuộc đời Đức Phật, cùng với Bồ-đề Đạo Tràng nơi Ngài thành đạo, vườn Lộc Uyển nơi Ngài giảng pháp lần đầu, và Câu-thi-na nơi Ngài nhập Niết-bàn. Năm 1997, UNESCO công nhận Lâm-tỳ-ni là di sản thế giới.
Mừng Phật Đản thế nào
Ngày Phật Đản, Phật tử khắp nơi tôn vinh Tam Bảo bằng cách dâng hoa, cúng dường, nghe giảng pháp; ăn chay, giữ năm giới, thực hành bốn tâm từ, bi, hỷ, xả; làm việc bố thí, từ thiện, mang niềm vui đến cho người già, người bệnh, người khó khăn.
Ở Việt Nam, Phật Đản ngày càng được tổ chức trang trọng trên khắp cả nước: diễu hành, rước xe hoa, văn nghệ mừng Phật ra đời, cùng nhiều hoạt động thăm hỏi người nghèo, trẻ mồ côi, người già neo đơn. Ở Hàn Quốc có lễ hội đèn hoa sen rất lớn; ở Sri Lanka, người ta lập những quầy phát cơm nước miễn phí cho khách qua đường.
Đức Phật ra đời không phải để được tôn thờ, mà để chỉ ra con đường thoát khổ. Mừng ngày Ngài ra đời, cách đẹp nhất là làm cho lời Ngài dạy có mặt trong đời sống của chính mình.
Gợi ý cho mùa Phật Đản
- Đến chùa dự lễ Phật Đản, dâng hoa cúng dường.
- Niệm danh hiệu Đức Phật Thích Ca: Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
- Tụng Bát Nhã Tâm Kinh cùng gia đình.
- Ăn chay, giữ năm giới trọn ngày rằm.
- Làm một việc từ thiện cụ thể: góp vào bếp ăn, thăm một mái ấm, biếu quà một người già neo đơn.
- Treo một chiếc đèn trước nhà, như một lời mừng Đức Phật ra đời.