Yên Tử

Yên Tử là dãy núi ở Quảng Ninh, đỉnh cao nhất 1.068 m, nơi vua Trần Nhân Tông xuất gia tu hành và lập nên thiền phái Trúc Lâm, dòng thiền mang bản sắc riêng của Phật giáo Việt Nam. Trên núi có cả một hệ thống chùa, am, tháp từ chân lên đỉnh, nơi cao nhất là chùa Đồng. Yên Tử là trung tâm của quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc, được UNESCO ghi danh Di sản thế giới năm 2025.

Lịch sử

Từ các thời Lý, Trần, Lê, Nguyễn, Yên Tử luôn là một trung tâm Phật giáo. Vua Trần Nhân Tông nhường ngôi cho con là Trần Anh Tông, lên làm Thái thượng hoàng, rồi xuất gia. Năm 1299, ngài lên Yên Tử, lấy hiệu Hương Vân đại đầu đà, dựng chùa, am, tháp và lập thiền phái Trúc Lâm. Người đời sau tôn ngài là Phật hoàng, Trúc Lâm đệ nhất Tổ; hai vị Tổ kế tiếp là Pháp Loa và Huyền Quang.

Sách Đồng Khánh địa dư chí chép rằng tên núi có từ chuyện An Kỳ Sinh tu luyện thành tiên ở đây. Năm 1850, vua Tự Đức cho xếp Yên Tử vào hạng danh sơn.

Chùa Đồng trên đỉnh núi có từ thế kỷ 17: một bà phi của chúa Trịnh công đức dựng ngôi chùa nhỏ khung sắt, mái đồng. Năm 1740, bão làm đổ chùa. Ngôi chùa bê tông được dựng lại năm 1930, một ngôi chùa đồng nhỏ năm 1993. Chùa Đồng hiện nay đúc năm 2006, khánh thành đầu năm 2007.

Các chùa trên núi

• Chùa Hoa Yên ở lưng chừng núi, trước chùa có vườn tháp, trong đó có tháp Huệ Quang. Gần chùa có những cây đại hàng trăm năm tuổi.
• Chùa Đồng (Thiên Trúc tự) trên đỉnh, đúc toàn bằng đồng theo mẫu một ngôi chùa cổ ở Bắc Ninh, rộng gần 20 m², nặng khoảng 70 tấn. Trong chùa thờ Đức Thích Ca và ba vị Tổ Trúc Lâm.
• Dưới chân núi là Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử, tức chùa Lân xưa.

Viếng chùa

• Lễ hội Yên Tử khai hội ngày mùng 10 tháng Giêng âm lịch. Những ngày đầu năm, các ngày rằm, mùng một, Phật Đản, Vu Lan cũng rất đông người hành hương.
• Con đường hành hương về đất tổ Trúc Lâm thường nối Yên Tử với chùa Vĩnh Nghiêm và Côn Sơn.