Chùa Trăm Gian

Chùa Trăm Gian, tên chữ là Quảng Nghiêm tự, còn gọi là chùa Tiên Lữ, nằm trên một quả đồi cao khoảng 50 m ở thôn Tiên Lữ, phường Chương Mỹ, Hà Nội. Chùa được lập từ đời Lý Cao Tông, năm 1185. Cái tên dân dã "Trăm Gian" nói lên vẻ bề thế của chùa: tính cứ bốn cột là một gian thì chùa có 104 gian.

Lịch sử

Tương truyền thời Trần, ở làng Bối Khê có một người con trai mồ côi từ nhỏ, đi tu từ năm 9 tuổi. Năm 15 tuổi, người đến thôn Tiên Lữ, theo học với vị trưởng lão tu ở ngôi chùa trên núi. Sau mười năm học đạo, người được vua Trần phong hòa thượng, hiệu là Đức Minh. Khi vị trưởng lão viên tịch, hòa thượng về dựng chùa mới. Năm 95 tuổi, ngài ngồi vào khám gỗ từ biệt đệ tử rồi viên tịch. Dân làng xây tháp giữ kim thân và tôn thờ ngài là Đức Thánh Bối.

Chùa được trùng tu, mở rộng qua nhiều đời và là di tích lịch sử cấp quốc gia. Năm 2012, một đợt trùng tu đã phá bỏ nhà Tổ và gác khánh có tuổi nhiều trăm năm để dựng mới, bị báo chí phê phán là hủy hoại di tích.

Kiến trúc

Chùa chia thành ba cụm. Cụm thứ nhất ở chân đồi, có nhà Giá Ngự nhìn ra hồ sen, nơi xưa đặt kiệu thánh xem múa rối nước trong ngày hội.

Leo mấy trăm bậc gạch là tới gác chuông hai tầng mái dựng năm 1693, đời Lê Hy Tông, lan can chạy quanh bốn mặt. Trên gác treo quả chuông đúc năm Cảnh Thịnh thứ hai (1794), khắc bài minh của Phạm Huy Ích.

Qua những bậc đá chạm rồng mây là cụm chùa chính: bái đường, thiêu hương, thượng điện, hai dãy hành lang và nhà Tổ. Giữa thượng điện là bệ đất nung đỏ kiểu bệ đá thời Trần, trên đặt tượng Tam Thế Phật.

Tượng thờ

Chùa có 153 pho tượng, phần lớn bằng gỗ, quý nhất là tượng Tuyết Sơn và tượng Quán Thế Âm. Trong khám gỗ gian bên phải là tượng Đức Thánh Bối, cốt bằng mây đan bọc vải sơn, tương truyền giữ di cốt của ngài. Chùa còn có tượng Đô đốc Đặng Tiến Đông, tướng nhà Tây Sơn, được phát hiện năm 1972.