Phủ Dầy

Phủ Dầy (còn viết Phủ Giầy, Phủ Giày) là quần thể đền phủ thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh ở xã Vụ Bản, Ninh Bình (Nam Định cũ), nơi theo truyền thuyết Thánh Mẫu giáng sinh. Đây là một trung tâm lớn của tín ngưỡng thờ Mẫu; năm 2016, UNESCO ghi danh "Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt" là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Lịch sử

Phủ Dầy nghĩa là "đền lớn ở làng Kẻ Dầy". Năm 1557, làng lấy tên chữ là xã An Thái; về sau tách thành hai xã Tiên Hương và Vân Cát, mỗi nơi có phủ thờ Liễu Hạnh riêng.

Theo bài thơ của tiến sĩ Phạm Đình Kính khắc trên biển thờ, ban đầu nơi đây chỉ là một quán cỏ dựng dưới thời Lê Thế Tông, đến niên hiệu Phúc Thái (thế kỷ 17) thì được xây lại bằng gạch ngói. Phủ chính Tiên Hương được dựng trong niên hiệu Cảnh Trị (thập niên 1660) và đã qua nhiều lần trùng tu.

Đền thờ Thánh Mẫu được gọi là "phủ" vì bà được sắc phong là Liễu Hạnh Công chúa; "phủ" là chữ chỉ dinh cơ của bậc vương công.

Kiến trúc

Quần thể gồm hơn 20 di tích gắn với cuộc đời Thánh Mẫu, nổi bật là phủ chính Tiên Hương và phủ Vân Cát, cùng nhiều đền, phủ, chùa khác quanh vùng.

Phủ chính Tiên Hương có 19 toà với 81 gian lớn nhỏ, mặt quay về hướng tây nam, nhìn về núi Tiên Hương. Trước phủ có hồ và sân rộng.

Lễ hội

• Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch, quanh ngày mùng 3 tháng 3, ngày giỗ Mẫu.
• Hát chầu văn, nghi lễ gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu, là một phần của lễ hội.