Đền Phù Đổng

Đền Phù Đổng, còn gọi là đền Gióng, ở xã Phù Đổng, ngoại thành Hà Nội, thờ Thánh Gióng, tức Phù Đổng Thiên Vương. Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Lịch sử

Quần thể gồm đền Thượng, tương truyền dựng trên nền nhà cũ của Thánh Gióng, nằm phía trong đê sông Đuống, và đền Hạ (đền Mẫu) thờ mẹ Thánh Gióng, nằm ngoài đê, gần nơi tương truyền có vết chân khổng lồ mà bà ướm thử rồi mang thai. Tương truyền Lý Thái Tổ cho dựng đền khi dời đô về Thăng Long; đền đã được trùng tu nhiều lần.

Kiến trúc

Tam quan đền khá lớn, trên có gác, hai bên mở thêm cửa nhỏ; trên bậc thềm có đôi rồng đá. Trước cổng là sân rộng nhìn sang thủy đình giữa hồ, cạnh cây đa cổ thụ; thủy đình là nơi diễn trò chơi dân gian và múa rối nước trong ngày hội.

Sau cổng chính là phương đình tám mái, rồi tiền đường, nhà thiêu hương và hậu cung. Trong hậu cung có tượng Thánh Gióng cùng các tướng hộ vệ, và các đạo sắc phong của nhiều triều đại. Phía sau đền có giếng Ngọc. Bên trái đền là chùa Kiến Sơ.

Lễ hội

• Hội Gióng ở đền Phù Đổng diễn ra trong tháng 4 âm lịch, ngày chính hội là mùng 9. Ca dao có câu: "Mùng bảy hội Khám, mùng tám hội Dâu, mùng chín đâu đâu cũng về hội Gióng."
• Ngày chính hội có lễ rước từ đền Mẫu lên đền Thượng và hội trận, diễn lại cảnh Thánh Gióng phá giặc Ân.
• Ngày 16/11/2010, UNESCO ghi danh Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.