Đền Đô

Đền Đô, tên chữ là Cổ Pháp điện, còn gọi là đền Lý Bát Đế, nằm trên đất làng Đình Bảng (hương Cổ Pháp xưa), nay thuộc phường Từ Sơn, Bắc Ninh. Đền thờ tám vị vua đầu tiên của nhà Lý, từ Lý Thái Tổ đến Lý Huệ Tông. Cổ Pháp được xem là đất phát tích của vương triều Lý.

Lịch sử

Sau khi Lý Thái Tổ mất, năm 1030 vua Lý Thái Tông về quê làm giỗ cha và cho dựng đền thờ trên đất cũ. Về sau đền được trùng tu, mở rộng nhiều lần; lần lớn nhất vào đầu thế kỷ 17, thời Lê, được ghi trên tấm bia "Cổ Pháp điện tạo bi" dựng năm 1605 do tiến sĩ Phùng Khắc Khoan soạn văn.

Năm 1952, đền bị máy bay Pháp ném bom phá hủy hoàn toàn. Từ năm 1989, đền được dựng lại theo hình dáng mà các nhà nghiên cứu phác thảo, dựa trên dấu tích còn lại và tài liệu lưu trữ. Đền được công nhận di tích lịch sử – văn hóa năm 1991; năm 2014, cùng khu lăng mộ các vua nhà Lý, được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.

Kiến trúc

Khu đền rộng hơn 31.000 m², với khoảng hai mươi công trình, chia thành nội thành và ngoại thành. Cổng vào nội thành gọi là Ngũ Long môn, vì hai cánh cổng chạm năm con rồng.

Trung tâm là chính điện: phương đình tám mái, nhà tiền tế bảy gian, rồi Cổ Pháp điện bảy gian, nơi đặt ngai thờ, bài vị và tượng tám vị vua. Gian giữa thờ Lý Thái Tổ và Lý Thái Tông, sáu vị còn lại ở các gian hai bên. Trong nhà tiền tế treo bức "Chiếu dời đô" ghép bằng chữ gốm Bát Tràng, và bài thơ "Nam quốc sơn hà". Phía đông có nhà bia giữ tấm bia năm 1605. Nội thành còn có nhà chuyển bồng tám mái, nhà để kiệu, nhà để ngựa thờ.

Lễ hội

• Lễ hội đền Đô diễn ra từ ngày 14 đến 16 tháng 3 âm lịch, kỷ niệm ngày Lý Thái Tổ đăng quang (15 tháng 3).
• Phần lễ có tế lễ, dâng hương, rước kiệu giữa đền Đô và chùa Ứng Tâm, và lễ tuyên đọc Chiếu dời đô.