Chùa Thiên Mụ

Chùa Thiên Mụ, còn gọi là chùa Linh Mụ, nằm trên đồi Hà Khê bên bờ bắc sông Hương, cách trung tâm Huế khoảng 5 km về phía tây. Chùa dựng năm 1601, đời chúa Nguyễn Hoàng. Tháp Phước Duyên bảy tầng soi bóng xuống sông Hương đã trở thành biểu tượng của xứ Huế.

Lịch sử

Tương truyền khi Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa, ông đi dọc sông Hương và thấy một ngọn đồi có thế như con rồng quay đầu nhìn lại. Dân quanh vùng kể rằng đêm đêm có một bà lão áo đỏ hiện lên trên đồi, nói rồi sẽ có vị chân chúa đến dựng chùa để tụ linh khí cho nước Nam hùng mạnh. Năm 1601, Nguyễn Hoàng cho dựng chùa trên đồi, quay mặt ra sông, đặt tên là Thiên Mụ, "bà lão nhà trời". Trước đó, trên đồi đã có một ngôi đền của người Chăm.

Thời chúa Nguyễn Phúc Chu, chùa được mở rộng lớn nhất. Năm 1710, chúa cho đúc quả Đại Hồng Chung nặng hơn hai tấn. Năm 1714, chúa cho đại trùng tu với hàng chục công trình: điện Thiên Vương, điện Đại Hùng, nhà Thuyết pháp, lầu Tàng Kinh, phòng tăng, nhà thiền. Chúa sai người sang Trung Hoa thỉnh hơn một nghìn bộ kinh về đặt ở lầu Tàng Kinh, và tự viết văn bia ghi lại việc này, khắc trên tấm bia lớn đặt trên lưng rùa đá. Thiền sư Thạch Liêm từ Trung Hoa sang, có công lớn giúp chúa chấn hưng Phật giáo Đàng Trong.

Năm 1844, vua Thiệu Trị cho xây tháp Từ Nhân, sau đổi tên là Phước Duyên, và đình Hương Nguyện. Năm 1862, vua Tự Đức kiêng chữ "Thiên" nên đổi tên chùa là Linh Mụ; đến năm 1869 người dân lại gọi cả hai tên. Năm 1904, bão lớn tàn phá chùa nặng nề; năm 1907, vua Thành Thái cho dựng lại.

Kiến trúc

Tháp Phước Duyên hình bát giác, cao 21 m, bảy tầng, mỗi tầng thờ một vị Phật. Trong tháp có cầu thang xoắn ốc lên tầng trên cùng. Hai bên tháp là hai nhà tứ giác đặt bia đời Thiệu Trị; sâu vào trong là hai nhà lục giác, một nhà đặt bia của chúa Nguyễn Phúc Chu trên lưng rùa đá, một nhà treo Đại Hồng Chung.

Qua cổng tam quan là điện Đại Hùng, điện Địa Tạng, điện Quan Âm, với các tượng Hộ pháp, Thập Vương, Di Lặc, Tam Thế Phật và nhiều hoành phi, câu đối cổ. Sau chùa là vườn cây và khu mộ tháp của Hòa thượng Thích Đôn Hậu, vị trụ trì nổi tiếng của chùa.

Trong vườn chùa còn giữ chiếc xe ô tô đã đưa Hòa thượng Thích Quảng Đức đến nơi ngài tự thiêu ở Sài Gòn năm 1963, để phản đối chính sách đàn áp Phật giáo thời Ngô Đình Diệm.

Viếng chùa

• Vua Thiệu Trị xếp "Thiên Mụ chung thanh" (tiếng chuông Thiên Mụ) vào hai mươi cảnh đẹp đất Thần Kinh. Ca dao Huế có câu: "Gió đưa cành trúc la đà, tiếng chuông Thiên Mụ canh gà Thọ Xương."
• Có thể đến chùa bằng thuyền trên sông Hương, lên bến dưới chân đồi rồi đi bộ lên tháp.