Đức Phật Di Lặc

Đức Di Lặc là vị Phật tương lai, sẽ ra đời ở thế gian này sau Đức Thích Ca. Hiện nay Ngài là một vị Bồ Tát ở cung trời Đâu Suất, chờ đến lúc hạ sinh thành Phật. Người Việt quen thấy Ngài qua hình ảnh ông Phật bụng to, miệng cười hoan hỷ, và đón Ngài ngay ngày đầu năm: mùng Một Tết là ngày vía Đức Di Lặc.

Tên gọi: Tên tiếng Phạn của Ngài là Maitreya, từ chữ maitrī nghĩa là lòng từ; vì vậy Ngài còn được gọi là Từ Thị. Tên riêng của Ngài là A Dật Đa (Ajita), nghĩa là Vô Năng Thắng, không ai hơn được. Trong các chùa Việt, danh hiệu đầy đủ là Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật: vị Phật sẽ giáng sinh trong tương lai.

Thế giới: Theo kinh, Ngài đang ở nội viện cung trời Đâu Suất (Tuṣita), giảng pháp cho chư thiên. Khi thời của Đức Thích Ca đã qua rất lâu, Ngài sẽ hạ sinh, thành đạo dưới cây Long Hoa và thuyết pháp ba hội, gọi là Long Hoa tam hội, độ cho vô số người.

Hình tượng: Ở Ấn Độ và vùng Gandhāra, Di Lặc được tạc như một vị Bồ Tát đội mão, tay cầm bình nước, có khi ngồi buông một chân như đang chờ ngày xuống thế gian. Hình ảnh ông Phật cười bụng to quen thuộc ở Việt Nam đến từ Trung Hoa. Tương truyền vào thế kỷ 10 có một vị hòa thượng tên Khế Thử, thường mang túi vải đi khắp nơi nên được gọi là Bố Đại. Trước khi mất, ngài đọc bài kệ cho biết mình chính là hóa thân của Di Lặc, từ đó người ta tạc tượng Di Lặc theo dáng ngài. Tượng thường có sáu em nhỏ leo trèo quanh người; nhiều nơi giải thích đó là sáu tên giặc, tức sáu căn mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, đã được Ngài cảm hóa. Pho tượng gốm men rạn Bát Tràng thời Lê trung hưng ở Bảo tàng Lịch sử Quốc gia là một ví dụ đẹp của dáng tượng này ở Việt Nam.

Ý nghĩa: Nụ cười của Di Lặc là bài học về tâm hoan hỷ và bao dung. Câu đối thường treo bên tượng Ngài nói rằng bụng lớn chứa được những việc khó chứa trong thiên hạ, miệng cười là cười những điều đáng cười ở thế gian. Vì vậy ngày đầu năm, nhiều gia đình đi chùa lễ Phật Di Lặc, mong một năm mới an vui, nhẹ nhõm, biết bỏ qua cho nhau.