Vía Đức Phật Di Lặc

Mùng 1 Tết, ngày đầu tiên của năm mới, cũng là ngày vía Đức Di Lặc. Nụ cười rộng mở của Ngài vì thế gắn liền với những ngày đầu xuân của người Phật tử.

Theo bài viết của Thích Đức Trí trên trang Phật giáo Việt Nam, ngày này vốn là ngày kỷ niệm đản sanh của Bố Đại hòa thượng, vị thiền sư được xem là hóa thân của Bồ Tát Di Lặc. Tín ngưỡng ấy hình thành khoảng đầu thế kỷ 10 ở Trung Hoa. Đây là lệ của Phật giáo Bắc tông, không phải ngày được ghi trong kinh.

Vị Phật của tương lai

Di Lặc là phiên âm của chữ Phạn Maitreya, có nghĩa là "người có lòng từ", nên còn được dịch là Từ Thị. Trong Kinh A Di Đà và Kinh Pháp Hoa, Ngài còn được gọi là A-dật-đa (Ajita), tức Vô Năng Thắng, người không ai thắng nổi.

Mọi truyền thống Phật giáo đều xem Di Lặc là vị Phật kế tiếp sau Đức Thích Ca. Ngài là vị Phật thứ năm và cuối cùng của kiếp hiện tại. Hiện Ngài là một vị Bồ Tát ở cung trời Đâu Suất. Đến thời mà Phật pháp đã bị lãng quên, Ngài sẽ xuống cõi người, thành Phật và giảng lại giáo pháp như Đức Thích Ca đã giảng. Kinh sách nói thời điểm ấy còn rất xa, đến hàng tỷ năm sau.

Trong lịch sử, nhiều người đã tự xưng là Di Lặc giáng thế, nhưng các tông phái Phật giáo đều không nhận những lời ấy. Có lúc người ta còn mượn danh Ngài để nổi loạn, như ba cuộc nổi dậy thời nhà Tùy. Người Phật tử không ngồi chờ một người xuất hiện. Họ tu tập, gieo nhân lành ngay bây giờ, mong có ngày được gặp Ngài và học đạo với Ngài.

Ông thầy mang túi vải

Hình tượng Di Lặc bụng to, cười rộng, trẻ con quây quần chung quanh ta vẫn thấy ở chùa Việt, thật ra là hình của Bố Đại hòa thượng. Ngài là một thiền sư Trung Hoa sống ở thế kỷ 10, tên là Khế Thử. Vì lúc nào cũng mang trên vai một túi vải để đựng đồ người ta cho, người đời gọi là Bố Đại, nghĩa là "túi vải".

Ngài người thấp, bụng to, nói năng tự tại, ăn ngủ tùy chỗ, lại hay đoán đúng trời mưa nắng. Lời lẽ của Ngài thì đầy vẻ thiền:

Có người hỏi Ngài bao nhiêu tuổi. Ngài đáp: "Già như hư không."
Giữa chợ, có người hỏi Ngài tìm gì. Ngài nói: "Ta tìm con người."
Một vị tăng đi trước, Ngài vỗ vai xin một đồng tiền. Vị tăng bảo nói được một câu thì cho. Ngài đặt túi xuống, khoanh tay đứng im.

Năm 916, lúc sắp viên tịch, Ngài đọc một bài kệ, đại ý: Di Lặc vẫn luôn hiện thân giữa đời, chỉ là người đời không nhận ra. Từ đó người ta tin Ngài là hóa thân của Bồ Tát Di Lặc, và vẽ, tạc tượng Di Lặc theo hình dáng của Ngài.

Xuân Di Lặc

Chữ "xuân Di Lặc" chỉ một mùa xuân an vui, rộng lượng. Thích Đức Trí giải thích: nụ cười của Ngài không phải cười cợt, mà là nụ cười của lòng từ bi và trí tuệ. Ngài sống giữa chợ đời mà tâm vẫn tự tại, lòng bao dung chứa được cả những điều khó chấp nhận mà không bị chúng làm vẩn đục.

Bắt đầu năm mới bằng tinh thần ấy là bắt đầu bằng lòng rộng mở: bỏ qua cho người, bỏ qua cho mình, và cười được trước những chuyện không như ý.

Gợi ý cho ngày mùng 1 Tết

Đi chùa lễ Phật đầu năm, nghe pháp, tụng kinh cầu an cùng đại chúng.
Ăn chay ngày đầu năm, dâng hương, hoa, trà, quả lên bàn Phật.
Theo lời khuyên của nhà Phật: không sát sinh để cúng bái, không coi bói xem ngày, không đốt vàng mã, không cờ bạc rượu chè đầu năm.
Chọn một người mình còn giận và thầm tha thứ cho họ ngay trong ngày đầu năm.
Cười nhiều hơn một chút, nhất là với người trong nhà.

Đọc thêm về Tết Nguyên Đán, cùng ngày với vía Di Lặc.