Vía Bồ Tát Văn Thù
Ngày mùng 4 tháng Tư âm lịch là ngày vía Bồ Tát Văn Thù theo lệ Phật giáo Bắc tông. Cũng như ngày vía Bồ Tát Phổ Hiền, ít chùa tổ chức lễ lớn trong ngày này. Phần nhiều chỉ thêm lời khải bạch, xướng danh hiệu Ngài trong khóa công phu hằng ngày. Điều quan trọng là nhân ngày ấy, nhớ đến và học theo hạnh của Ngài: hạnh trí tuệ.
Ngày này chỉ cách Lễ Phật Đản, rằm tháng Tư, mười một ngày.
Vị Bồ Tát của trí tuệ
Văn Thù là cách gọi tắt của Văn-thù-sư-lợi, phiên âm từ tiếng Phạn Mañjuśrī, dịch nghĩa là Diệu Đức hay Diệu Cát Tường: "người có vẻ đẹp và điềm lành". Ngài còn có tên là Diệu Âm, "người có tiếng nói êm dịu". Tên đầy đủ hơn trong kinh có nghĩa là "Văn Thù, vẫn còn là một thiếu niên", nên tranh tượng thường vẽ Ngài với dáng vẻ trẻ trung.
Các học giả xem Văn Thù là vị Bồ Tát xưa nhất và quan trọng nhất trong văn học Đại thừa. Ngài tượng trưng cho trí tuệ bát-nhã của chư Phật, nên được tôn xưng là Đại Trí Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát. Ngài thường đứng bên trái Đức Phật Thích Ca, đối với Bồ Tát Phổ Hiền bên phải.
Lưỡi kiếm và con sư tử
Tranh tượng Văn Thù thường có tay phải cầm kiếm, tay trái cầm cành sen trên đó đặt cuốn Kinh Bát-nhã. Lưỡi kiếm là trí tuệ cắt đứt vô minh và cái nhìn chia đôi ta – người. Cuốn kinh là sự chứng ngộ trọn vẹn.
Ngài thường ngồi trên lưng sư tử, có khi là sư tử xanh. Sư tử dữ dằn mà chịu ngồi yên cho người cưỡi, cũng như cái tâm hung hăng của ta có thể được trí tuệ thuần phục.
Theo truyền thống Phật giáo Trung Hoa, núi Ngũ Đài ở tỉnh Sơn Tây là đạo tràng của Ngài, một trong bốn ngọn núi thiêng của Phật giáo Trung Hoa.
Trí tuệ trong kinh điển
Văn Thù xuất hiện trong rất nhiều kinh Đại thừa. Trong Kinh Duy-ma-cật, cuộc đối đáp giữa Ngài và cư sĩ Duy-ma-cật là một trong những đoạn nổi tiếng nhất của kinh, và được tạc vẽ nhiều trong nghệ thuật Trung Hoa, Nhật Bản.
Trong một bộ kinh Bát-nhã, Văn Thù đối đáp với Đức Phật về pháp Nhất hạnh tam muội. Lời dạy ấy, đại ý: quán năm uẩn vốn không, vốn lặng, không sinh không diệt, bình đẳng, không phân biệt; ngày đêm, đi đứng nằm ngồi đều giữ cái thấy ấy, cuối cùng sẽ đến chỗ không còn gì ngăn ngại.
Trí tuệ của Văn Thù không phải sự hiểu biết nhiều. Đó là cái thấy rõ: thấy mọi thứ đều thay đổi, đều do nhân duyên mà có, nên không còn bám chặt vào chúng. Vì thế, người học Phật xưa nay thường niệm danh hiệu Ngài trước khi bắt đầu đọc tụng, nghiên cứu kinh điển, nhất là các kinh Bát-nhã.
Gợi ý cho ngày vía
- Niệm danh hiệu Bồ Tát Văn Thù: Nam Mô Đại Trí Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát.
- Tụng Bát Nhã Tâm Kinh, bản kinh ngắn mà chứa trọn tinh thần trí tuệ bát-nhã.
- Ăn chay, dâng hương, hoa, đèn, trà, quả.
- Dành một giờ đọc một cuốn sách Phật pháp, đọc chậm và ghi lại một câu muốn nhớ.
- Gặp một chuyện khiến mình bực bội, thử dừng lại hỏi: mình đang thấy đúng, hay chỉ thấy theo ý mình?