Vía Bồ Tát Phổ Hiền

Ngày 21 tháng Hai âm lịch là ngày vía Bồ Tát Phổ Hiền theo lệ Phật giáo Bắc tông. Báo Giác Ngộ cho biết ít chùa tổ chức lễ vía Phổ Hiền thật lớn. Phần nhiều chùa chỉ thêm vào khóa công phu hằng ngày một lời khải bạch, xướng danh hiệu Ngài và tụng về hạnh nguyện của Ngài. Ý nghĩa của ngày vía không nằm ở lễ to hay nhỏ, mà ở việc tưởng nhớ và học theo hạnh của vị Bồ Tát ấy.

Bậc Đại Hạnh

Tên tiếng Phạn của Ngài là Samantabhadra, nghĩa là "hiền thiện khắp cả". Phổ Hiền là vị Bồ Tát có thể hiện thân khắp mười phương để giúp chúng sinh, tùy theo mong cầu của mỗi người.

Phật giáo Trung Hoa gắn Ngài với hạnh, tức là sự thực hành, nên tôn xưng là Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát. Còn Bồ Tát Văn Thù gắn với trí tuệ, nên gọi là Đại Trí. Hai vị thường đứng hai bên Đức Phật Thích Ca, gọi là Thích Ca Tam Tôn: Phổ Hiền bên phải, Văn Thù bên trái. Có trí mà không có hạnh thì chỉ là hiểu suông; có hạnh mà không có trí thì dễ lạc đường. Hai vị đứng cạnh nhau như nhắc người tu phải có đủ cả hai.

Tranh tượng thường tả Ngài cưỡi voi trắng sáu ngà. Voi trắng tượng trưng cho trí tuệ vượt qua mọi chướng ngại; sáu ngà tượng trưng cho sự làm chủ sáu giác quan. Ở Trung Hoa, Ngài là một trong bốn vị Đại Bồ Tát, và núi Nga Mi được xem là đạo tràng của Ngài.

Trong Kinh Pháp Hoa và Kinh Hoa Nghiêm

Bồ Tát Phổ Hiền được xem là vị hộ trì Kinh Pháp Hoa. Theo kinh, Ngài từ một cõi Phật phương Đông, nghe nơi cõi Ta-bà đang giảng Kinh Pháp Hoa, liền dẫn năm trăm vị đại Bồ Tát đến nghe, và phát nguyện hộ trì những người thọ trì, giảng nói kinh này. Đó là nội dung phẩm Phổ Hiền Bồ-Tát khuyến phát, phẩm cuối của Kinh Pháp Hoa.

Trong Kinh Hoa Nghiêm, ở cuối phẩm Nhập Pháp Giới, chàng thanh niên Thiện Tài, sau một chặng dài đi tham học, cuối cùng gặp Bồ Tát Phổ Hiền. Ngài xác chứng sự giác ngộ cho Thiện Tài, rồi nói những bài kệ về hạnh nguyện, nay quen gọi là Phổ Hiền hạnh nguyện.

Mười đại nguyện

Mười hạnh nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền là nền tảng của con đường Bồ Tát:

Lễ kính chư Phật.
Xưng tán Như Lai.
Rộng tu cúng dường.
Sám hối nghiệp chướng.
Tùy hỷ công đức: vui với việc lành của người khác.
Thỉnh Phật chuyển pháp luân.
Thỉnh Phật ở lại đời.
Thường theo Phật học.
Hằng thuận chúng sinh: tùy theo nhu cầu của mỗi người mà giúp đỡ.
Hồi hướng khắp cả: đem mọi công đức hướng về tất cả chúng sinh.

Mười nguyện này đã thành nếp tu phổ biến trong Phật giáo Đông Á. Nguyện thứ mười đặc biệt quen thuộc: cuối mỗi thời kinh, người Phật tử đọc lời hồi hướng, đem công đức của mình chia cho tất cả.

Mười nguyện nghe thì lớn, nhưng thực hành được ngay trong một ngày bình thường. Tùy hỷ là thật lòng mừng khi người khác gặp điều tốt, không ganh tị. Hằng thuận chúng sinh là lắng nghe xem người bên cạnh cần gì, rồi giúp theo cái họ cần, không phải theo ý mình.

Gợi ý cho ngày vía

Niệm danh hiệu Bồ Tát Phổ Hiền: Nam Mô Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát.
Tụng Kinh Pháp Hoa, chọn phẩm Phổ Hiền Bồ-Tát khuyến phát.
Ăn chay, dâng hương, hoa, đèn, trà, quả.
Chọn một trong mười nguyện để sống trọn trong ngày, ví dụ tùy hỷ: khen thật lòng một việc tốt của người khác.
Cuối ngày, đọc một lời hồi hướng ngắn cho tất cả mọi người, kể cả người mình chưa thương được.