Tổ sư Bồ Đề Đạt Ma
Tổ sư Bồ Đề Đạt Ma là người truyền Thiền tông sang Trung Hoa, được tôn là Sơ tổ Thiền tông Trung Hoa. Ngài sống vào khoảng thế kỷ 5 đến thế kỷ 6. Phần lớn những gì đời sau kể về Ngài là truyền thuyết, nhưng các truyền thuyết ấy cùng nói về một điều: quay vào tâm mình mà thấy đạo.
Tên gọi: Tên tiếng Phạn của Ngài là Bodhidharma: bodhi là giác ngộ, dharma là pháp. Người Việt thường gọi tắt là Tổ Đạt Ma. Theo truyền thống Thiền tông, Ngài là vị tổ thứ hai mươi tám tính từ ngài Ma Ha Ca Diếp ở Ấn Độ.
Cuộc đời: Các sử liệu sớm nhất không thống nhất về quê quán của Ngài: có nguồn nói Ngài là người Ba Tư, có nguồn nói Ngài là con thứ ba của một vị vua ở Nam Ấn Độ. Theo truyền thống, thầy của Ngài là tổ Bát Nhã Đa La. Ngài theo đường biển sang Trung Hoa rồi lên phương bắc. Truyện kể Ngài gặp vua Lương Vũ Đế; vua kể việc mình xây chùa, độ tăng rồi hỏi được công đức gì, Ngài đáp: không có công đức. Sau đó Ngài đến núi Tung Sơn, ngồi quay mặt vào vách ở chùa Thiếu Lâm suốt chín năm. Ngài truyền pháp cho tổ Huệ Khả, người tương truyền đã đứng giữa tuyết và tự chặt tay để tỏ lòng cầu đạo.
Lời dạy: Thiền tông về sau tóm tinh thần của Ngài trong bốn câu: bất lập văn tự, giáo ngoại biệt truyền, trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật. Nghĩa là không dựa vào chữ nghĩa, truyền riêng ngoài giáo điển, chỉ thẳng vào tâm người, thấy tánh mà thành Phật. Truyện kể Huệ Khả xin thầy an tâm cho mình; Ngài bảo: đưa tâm ra đây, ta an cho. Huệ Khả tìm mãi mà không thấy tâm ở đâu. Ngài nói: ta đã an tâm cho ông rồi.
Hình tượng: Tranh tượng thường vẽ Ngài là một vị tăng râu rậm, mắt to, mày dày, mặc áo choàng đỏ; có khi đứng trên một cành lau vượt sông, có khi quảy một chiếc dép. Tương truyền sau khi Ngài mất, có người gặp Ngài trên đường về Tây, tay cầm một chiếc dép; mở mộ ra thì chỉ còn lại một chiếc dép.
Việt Nam: Dòng thiền đầu tiên ở Việt Nam do ngài Tỳ-ni-đa-lưu-chi truyền sang năm 580. Ngài là học trò của tam tổ Tăng Xán, tức đời thứ ba sau Tổ Đạt Ma.
Ý nghĩa: Tổ Đạt Ma dạy rằng đạo không ở đâu xa, mà ở ngay trong cái tâm đang biết của mỗi người. Mỗi ngày ngồi yên một lúc và nhìn vào tâm mình, như khi ngồi thiền, là đi theo con đường Ngài chỉ.