Vía Đức Phật Nhiên Đăng
Ngày 22 tháng Tám âm lịch là ngày vía đản sanh Đức Phật Nhiên Đăng theo lệ Phật giáo Bắc tông. Trong nhiều chùa Việt có bộ tượng Tam Thế Phật: ba vị Phật của ba thời. Đức Nhiên Đăng đại diện cho chư Phật quá khứ, Đức Thích Ca cho hiện tại, Đức Di Lặc cho vị lai.
Vị Phật mang đèn
Tên tiếng Phạn của Ngài là Dīpaṅkara, nghĩa là "người mang đèn". Chữ Hán Việt Nhiên Đăng cũng vậy: "nhiên" là đốt, "đăng" là đèn. Ngài còn được gọi là Đính Quang Như Lai, "đính" là cái chân đèn. Theo Luận Đại Trí Độ, khi Ngài ra đời, quanh thân sáng rực như ngọn đèn, nên được gọi là thái tử Nhiên Đăng; khi thành Phật, Ngài vẫn giữ tên ấy.
Theo kinh sách, Ngài sống cách chúng ta bốn a-tăng-kỳ và một trăm nghìn kiếp, những khoảng thời gian lớn đến mức không thể đếm. Trong danh sách hai mươi tám vị Phật, Ngài là vị thứ tư, và là vị đầu tiên trong hai mươi bốn vị Phật đã thọ ký cho tiền thân của Đức Thích Ca. Vì thế Ngài được xem là vị quan trọng nhất trong các vị Phật quá khứ.
Người trải tóc trên đường
Thuở ấy, tiền thân của Đức Thích Ca là một người Bà-la-môn rất giàu có tên Thiện Huệ (Sumedha). Ông đem hết của cải bố thí, rồi vào núi tu hành.
Một lần, để Đức Phật Nhiên Đăng bước qua một vũng bùn mà chân không lấm, Thiện Huệ quỳ xuống, xõa mái tóc dài trải lên mặt bùn.
Đức Phật Nhiên Đăng nhìn ông và thọ ký: trong những đời tương lai, ông sẽ thành Phật hiệu là Thích Ca, sinh trong dòng họ Thích, con của vua Tịnh Phạn và hoàng hậu Ma-da; hai đệ tử lớn là Xá-lợi-phất và Mục-kiền-liên; người thị giả tên A-nan.
Từ Điển Phật Học còn chép một chuyện khác cùng thời ấy: Thiện Huệ muốn mua hoa dâng Phật, cô gái bán hoa hỏi vì sao ông chịu trả giá cao. Biết ông mua hoa để cúng Phật, cô tặng không bó hoa, chỉ xin được kết duyên vợ chồng với ông trong những đời sau. Đức Phật Nhiên Đăng thọ ký cho cả hai. Cô gái ấy là tiền thân của công chúa Da-du-đà-la.
Một lời nguyện, một con đường dài
Câu chuyện Thiện Huệ thường được kể như khởi đầu của con đường Bồ Tát: từ lời thọ ký ấy, Đức Thích Ca còn trải qua vô số kiếp tu hạnh trước khi thành Phật. Một con đường rất dài bắt đầu từ một hành động rất nhỏ, khiêm hạ đến mức nằm xuống bùn, và một lời nguyện rất lớn.
Trong Kinh Pháp Hoa, phẩm Tựa cũng nhắc đến Đức Nhiên Đăng: Ngài là con của Đức Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh, theo cha xuất gia và là người sau cùng trong tám anh em thành Phật.
Hình tượng Ngài thường ngồi, có khi đứng, tay phải kết ấn vô úy, ý nói che chở cho chúng sinh khỏi sợ hãi.
Gợi ý cho ngày vía
- Thắp một ngọn đèn trên bàn Phật, nhớ đến vị Phật mang đèn.
- Niệm danh hiệu Đức Phật Thích Ca, nhớ lại con đường bắt đầu từ Thiện Huệ.
- Đọc phẩm Tựa trong Kinh Pháp Hoa.
- Ăn chay, dâng hương, hoa, trà, quả.
- Phát một nguyện nhỏ mà giữ được lâu dài: mỗi ngày một việc lành, mỗi ngày một thời kinh hay một thời niệm Phật.