Vía Bồ Tát Hộ Pháp Vi Đà

Ngày mùng 3 tháng Sáu âm lịch là ngày vía Hộ pháp Vi Đà theo lệ Phật giáo Bắc tông. Bước vào chánh điện nhiều ngôi chùa Việt, ta thường gặp tượng một vị tướng trẻ mặc giáp trụ, nét mặt hiền hòa, tay chống kiếm hay chày kim cang. Đó là Ngài: vị thần giữ chùa, giữ pháp.

Từ một vị thần chiến tranh đến vị hộ pháp

Vi Đà còn được gọi là Vi Đà Tôn Thiên, tên tiếng Phạn là Skanda. Vốn dĩ Skanda là vị thần chiến tranh của đạo Bà-la-môn, sáu đầu, mười hai tay, cưỡi chim công. Phật giáo Đại thừa đã đón nhận vị thần này và biến Ngài thành người hộ pháp nơi chùa chiền, tu viện, bảo vệ giáo pháp của Đức Phật.

Ngài là một trong hai mươi bốn vị chư thiên hộ pháp được nhắc đến trong Kinh Kim Quang Minh. Dù đúng ra Ngài là một vị trời, người ta vẫn thường tôn xưng Ngài là Bồ Tát: Hộ pháp Vi Đà Tôn Thiên Bồ Tát.

Tích đuổi theo kẻ trộm xá-lợi

Tương truyền Vi Đà là con trai một vị vua hiền đức, hết lòng tin theo lời Phật dạy. Khi Đức Phật sắp nhập Niết-bàn, Ngài giao cho Vi Đà nhiệm vụ giữ gìn Chánh pháp.

Kinh Kim Quang Minh kể rằng sau khi Đức Phật nhập diệt, có một con quỷ lấy trộm xá-lợi của Ngài. Vi Đà đuổi theo tới tận đỉnh núi Tu-di, đánh bại quỷ và đem xá-lợi trở về. Vì thế Ngài nổi tiếng là vị thần đi nhanh như bay, và được xem là người bảo hộ chùa chiền, chư Tăng, giúp chùa tránh khỏi hỏa hoạn, trộm cắp.

Ngoài ra còn có những truyện dân gian Trung Hoa gắn Vi Đà với công chúa Diệu Thiện, tức tiền thân của Quán Thế Âm trong truyền thuyết: có bản kể Ngài là một vị tướng của vua cha, cảm phục đức hạnh của công chúa mà một lòng bảo vệ nàng. Các truyện ấy khác nhau nhiều, chỉ nên đọc như truyện kể.

Tượng Vi Đà trong chùa

Trong nhiều chùa Trung Hoa và Việt Nam, tượng Vi Đà được đặt đối diện với tượng Phật trong chánh điện, hoặc ở phía ngoài cùng bên phải. Phía bên trái thường là tượng Tiêu Diện Đại Sĩ. Có chùa lại đặt Vi Đà đứng cùng Già Lam hộ pháp.

Tượng Ngài thường là một vị tướng trẻ, dung mạo đẹp, nét mặt hiền, mặc giáp, đội mũ trụ, tay chống chày kim cang hoặc kiếm. Trong nhiều bản kinh chữ Hán, hình Vi Đà được in ở trang cuối, như lời nhắc về nguyện hộ trì kinh pháp của Ngài.

Ai cũng có thể làm người hộ pháp

Vi Đà chiến thắng không phải để được thờ, mà để giữ cho Chánh pháp còn lại với đời. Người Phật tử tại gia cũng có thể "hộ pháp" theo cách của mình: giữ giới cho nghiêm, sống cho đúng lời Phật dạy để người khác thấy đạo Phật qua chính mình, góp sức giữ gìn ngôi chùa nơi mình đến lễ. Giữ pháp, trước hết là giữ lấy cái tâm của mình.

Gợi ý cho ngày vía

• Đến chùa lễ Phật, dâng hương lên bàn thờ Hộ pháp.
• Làm công quả ở chùa: quét dọn, lau chùi, cắm hoa, phụ giúp việc bếp.
• Ăn chay, dâng hương, hoa, đèn, trà, quả.
• Tụng một thời kinh ngắn như Bát Nhã Tâm Kinh, hồi hướng cho ngôi chùa và chư Tăng.
• Giữ trọn năm giới trong ngày, coi đó là cách mình "hộ pháp".