Vi Đà Tôn Thiên Bồ Tát

Vi Đà là vị thần hộ pháp, người bảo vệ Phật pháp, chùa chiền và chư tăng. Ngài vốn là một vị trời chứ không phải một vị Bồ Tát theo nghĩa trong kinh, nhưng vì tấm lòng hộ trì chánh pháp nên được tôn xưng là Vi Đà Tôn Thiên Bồ Tát. Ở nhiều chùa, nhất là chùa miền Nam và chùa người Hoa, tượng Ngài đứng trong chánh điện, mặt hướng về tượng Phật.

Tên gọi: Tên tiếng Phạn của Ngài thường được ghi là Skanda. Một số người cho rằng hình tượng Ngài bắt nguồn từ vị thần Skanda của Ấn Độ giáo, cũng có thuyết cho rằng Ngài là một hóa thân của Kim Cang Thủ. "Tôn Thiên" nghĩa là vị trời đáng kính.

Truyền thuyết: Tương truyền sau khi Đức Phật nhập Niết-bàn, có quỷ dữ cướp đi xá-lợi của Ngài. Vi Đà đuổi theo rất nhanh, lên tận đỉnh núi Tu Di, lấy lại được xá-lợi. Từ đó Ngài được xem là vị thần hộ trì Phật pháp, giữ gìn chùa chiền và che chở chư tăng. Theo truyền thống Trung Hoa, Ngài đứng đầu ba mươi hai vị thần tướng dưới quyền Tứ Thiên Vương.

Hình tượng: Ngài mang dáng một võ tướng trẻ, mặc áo giáp, đội mũ trụ như một vị tướng Trung Hoa, tay cầm chày kim cang, còn gọi là hàng ma xử. Có tượng hai tay chắp trước ngực, chày đặt ngang trên hai cổ tay; có tượng một tay chống chày xuống đất. Ở các chùa miền Bắc Việt Nam, vai trò hộ pháp thường do hai pho tượng lớn Khuyến Thiện và Trừng Ác đứng hai bên lối vào đảm nhận.

Ý nghĩa: Hình ảnh vị hộ pháp nhắc rằng chánh pháp cần được giữ gìn, và người giữ gìn trước hết là chính người tu: giữ giới, giữ tâm, giữ cho ngôi chùa là chốn bình an của mọi người. Cuối thời công phu, nhiều chùa xưng niệm danh hiệu Nam Mô Hộ Pháp Vi Đà Tôn Thiên Bồ Tát để tri ân sự hộ trì ấy.