Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam

Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam nằm dưới chân núi Sam, phường Vĩnh Tế, An Giang (Châu Đốc cũ), thờ Bà Chúa Xứ, tức Chúa Xứ Thánh Mẫu. Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2024. Gần miếu là chùa Tây An.

Lịch sử

Tương truyền tượng Bà xưa ngự trên đỉnh núi Sam; dân địa phương tìm thấy và, theo lời Bà truyền qua cô đồng, chín cô gái đồng trinh đã khiêng tượng xuống chân núi, rồi dân lập miếu thờ. Bệ đá nơi tượng ngồi xưa vẫn còn trên núi. Theo nhà khảo cổ người Pháp Malleret (1941), pho tượng vốn là một tượng thần bằng đá, tạc khoảng cuối thế kỷ 6, có thể thuộc văn hóa Óc Eo.

Miếu ra đời sau khi kênh Vĩnh Tế hoàn thành năm 1824; có ý kiến cho rằng Thoại Ngọc Hầu hoặc vợ ông là bà Châu Thị Tế đã cho dựng miếu. Ban đầu miếu cất bằng tre lá; năm 1870 xây lại bằng gạch, năm 1962 tu sửa, và từ 1972 đến 1976 được tái thiết lớn theo thiết kế của hai kiến trúc sư Huỳnh Kim Mãng và Nguyễn Bá Lăng, thành dáng vẻ như ngày nay.

Kiến trúc

Miếu có mặt bằng hình chữ "quốc", khối tháp như hoa sen nở, mái ba tầng lợp ngói ống xanh, góc mái vút cao như mũi thuyền. Bên trong có võ ca, chánh điện, nhà khách. Cổ lầu chánh điện trang trí đậm nét nghệ thuật Ấn Độ; cửa và khung bao chạm trổ tinh xảo, nhiều hoành phi, liễn đối son vàng.

Lễ hội

• Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam diễn ra từ ngày 22 đến 27 tháng 4 âm lịch, có các nghi thức tâm linh và diễn xướng nghệ thuật, với sự tham gia của cộng đồng Việt, Chăm, Khmer và Hoa.
• Ngày 4/12/2024, UNESCO ghi danh lễ hội là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
• Mùa vía Bà rất đông khách hành hương từ khắp Nam Bộ.