Đa La Bồ Tát (Tara)

Đa La Bồ Tát (Tārā) là vị Bồ Tát nữ của lòng từ bi và sự che chở, được tôn kính rộng rãi nhất trong Phật giáo Tây Tạng và Nepal. Người tu gọi Ngài là Mẹ, vì tin rằng Ngài luôn kịp thời cứu giúp người gặp nạn, nhất là khi họ đang sợ hãi.

Tên gọi: Tārā nghĩa là người đưa qua bờ bên kia, cũng có nghĩa là ngôi sao dẫn đường. Hình tướng phổ biến nhất là Tara Xanh, chữ Hán gọi là Lục Độ Mẫu, và Tara Trắng, gọi là Bạch Độ Mẫu. Truyền thống Tây Tạng kể có hai mươi mốt hình tướng Tara, mỗi hình tướng một màu sắc và một hạnh cứu độ riêng.

Nguồn gốc: Tương truyền Bồ Tát Quán Thế Âm thấy chúng sinh khổ quá nhiều, cứu mãi không hết, nên rơi nước mắt. Từ giọt nước mắt mọc lên một đóa sen, và từ đóa sen ấy Tara hiện ra, hứa sẽ cùng Ngài cứu độ. Một truyện khác kể Ngài vốn là công chúa Trí Nguyệt. Các vị tăng khuyên công chúa cầu được chuyển sang thân nam để dễ thành Phật, nhưng công chúa phát nguyện sẽ tu trong thân nữ, thành Phật trong thân nữ, và cứu độ chúng sinh bằng thân nữ.

Hình tượng: Tara Xanh ngồi trên tòa sen, chân trái co lại trong thế thiền, chân phải duỗi xuống như sẵn sàng đứng dậy đi cứu người. Tay phải đặt trên gối, mở ra trong ấn thí nguyện; tay trái trước ngực, cầm cành sen xanh. Tara Trắng ngồi kiết già, có thêm mắt ở trán, ở hai lòng bàn tay và hai lòng bàn chân, tượng trưng cho sự thấy biết mọi nỗi khổ.

Ở Việt Nam: Pho tượng Bồ Tát Tara bằng đồng tìm thấy ở Đồng Dương (Quảng Nam), thuộc nghệ thuật Chăm Pa cuối thế kỷ 9 đầu thế kỷ 10, là một bảo vật quốc gia, hiện ở Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng. Điều đó cho thấy Tara đã được tôn kính trên dải đất này từ hơn một nghìn năm trước.

Ý nghĩa: Hình ảnh Tara với một chân duỗi xuống nhắc rằng lòng từ không chỉ để ngồi yên quán chiếu, mà còn là sẵn sàng đứng dậy khi có người cần mình. Lời nguyện của công chúa Trí Nguyệt cũng nhắc rằng con đường giác ngộ mở ra cho tất cả mọi người, nam hay nữ đều như nhau.