Đền Ông Hoàng Mười

Đền Ông Hoàng Mười, tên chữ là Mỏ Hạc linh từ, ở làng Xuân Am, xã Hưng Nguyên, Nghệ An, cách trung tâm Vinh không xa. Đền thờ Ông Hoàng Mười, một vị thánh quan trọng trong tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ, và là một nơi thờ Mẫu nổi tiếng ở xứ Nghệ.

Lịch sử

Về thân thế Ông Hoàng Mười có nhiều dị bản. Theo tín ngưỡng thờ Mẫu, ông là con thứ mười của Vua Cha Bát Hải Động Đình, giáng trần giúp dân; tài đức vẹn toàn, văn võ song toàn. Nhiều người lại đồng nhất ông với một danh tướng có thật thời Lê, như Lê Khôi hay Nguyễn Xí. Theo sắc phong lưu ở Viện Nghiên cứu Hán Nôm, vị được thờ chính trong đền là thượng tướng quân Nguyễn Duy Lạc, người đã phò vua Lê dẹp giặc; ngày nay trong khu đền vẫn còn mộ ông. Đền còn thờ Phúc Quận công Trịnh Trung và Song đồng Ngọc nữ.

Đền được dựng từ thời Hậu Lê, có tài liệu ghi năm 1634. Về sau đền bị phá hủy; năm 1995 được dựng lại theo kiến trúc truyền thống. Năm 2002, đền được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh. Ở Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh còn có đền Dinh đô Quan Hoàng Mười; tương truyền đó là nơi ông ngự, còn Xuân Am là nơi ông hóa.

Lễ hội

• Lễ hội đền Ông Hoàng Mười diễn ra ngày 9–10 tháng 10 âm lịch, mùa giỗ ông.
• Phần lễ có lễ dâng hương, tuyên sắc, đại tế và tế lễ cầu an của người dân.
• Năm 2019, lễ hội được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.