Đền Cờn

Đền Cờn nằm trên gò Diệc, nhìn ra sông Hoàng Mai, gần cửa biển Lạch Cờn ở phía bắc Nghệ An. Đền thờ Tứ vị Thánh nương và là nơi khởi đầu của tục thờ các bà, về sau lan ra hàng trăm làng ven biển, ven sông Bắc Trung Bộ. Dân gian xứ Nghệ có câu: "Nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng".

Lịch sử

Theo thần tích và truyền thuyết, năm 1279, khi nhà Tống thua quân Nguyên, vua Tống nhảy xuống biển tự vẫn; Thái hậu Dương Nguyệt Quả cùng hai công chúa Triệu Nguyệt Khiêu, Triệu Nguyệt Hương và bà nhũ mẫu cũng gieo mình theo. Thi thể các bà trôi dạt vào cửa Cờn, được dân vớt lên chôn cất và lập đền thờ. Theo thần tích, vua Trần Anh Tông phong các bà là Đại Càn quốc gia Nam Hải tứ vị thánh nương. Có những truyền thuyết khác kể khác đôi chút về các vị được thờ.

Đền có từ thời Trần, mở rộng thời Lê và trùng tu nhiều lần thời Nguyễn, nên kiến trúc mang phong cách cuối Lê đầu Nguyễn. Đền còn giữ hàng trăm trang sắc phong của các triều Lê Trung Hưng, Tây Sơn và Nguyễn, gần đây đã được phục chế.

Kiến trúc

Theo sách phong thủy, đền có thế như đầu chim phượng: hai đồi cát nhô cao sau đền là hai cánh, giếng Đò và giếng Đình trên hai đồi là hai mắt phượng. Đền chính quay ra sông Hoàng Mai.

Lễ hội

• Lễ hội đền Cờn diễn ra từ 19 đến 21 tháng Giêng âm lịch.
• Phần lễ có rước kiệu, tế lễ; phần hội có đua thuyền, kéo co và các trò chơi dân gian vùng biển.